Yamaç Paraşütü Sporu

0
9

Yamaç paraşütü hava sporlarının; en basit ve en kolay ve en doğaya saygılı dalıdır. Bütün diğer macera sporları gibi ihmal, yanlış uygulamalar, gerekli emniyet tedbirlerinin alınmaması, aşırı derecede kendine güven ve uygun olmayan şartlarda yapılması gibi hallerde ciddi yaralanmalar, hatta ölümlere bile yol açabilir. Diğer hava araçlarında olduğu gibi yamaç paraşütü de özenli ve karmaşık tasarlamaların sonucunda meydana gelmiştir. Üretici firmalar  daima uçuş güvenliğini en önde tutmuşlardır.

Basit ve zevkli olmasının yanı sıra havacılığın her dalında olduğu gibi yamaç paraşütçülüğünün de kesinlikle uymanız gereken bazı emniyet kuralları vardır. Güvenli uçuşlar için hava tabakasını ve meteorolojik olayları kesinlikle tanımalı, paraşütümüzün değişik şartlar altındaki davranışlarını iyi bilmeli ve doğanın şartlarını ve kendi limitlerimizi asla zorlamamalıyız.

 

Fiziksel coğrafi ve iklim koşulları yönünden ülkemizin birçok yöresinde  yamaç paraşütü yapılabilmektedir. Genellikle; Ölüdeniz Babadağ, Alanya, Abant, Uludağ, Manisa-Spil ve Gökova Isparta Eğirdir Erzincan Kayseri Alidagı bunların başlıcalarıdır.

Türkiye’de yamaç paraşütü eğitimi veren organizasyonlar genellikle üniversitelerin havacılık kulüplerinde yoğunlaşmış durumdadır. Askeri ve devlete bağlı kuruluşlarda da yamaç paraşütü eğitimi almak mümkün ancak bunun için birtakım prosedürlerin uygulanması gerekiyor. Türk Hava Kurumu ve Türk Hava Kuvvetleri ile Ölüdeniz ve Alanya’da birçok kulüp bu eğitimleri vermektedir.

PARAŞÜT TİPLERİ

Başlangıç Paraşütü
Başlangıç-Orta Seviye Paraşüt
İleri-Orta Seviye Paraşüt
ileri Seviye Paraşüt
Yarışma Paraşütü

Yamaç paraşütü, birkaç yenilikçi havacı tarafından 1980’li yılların başlarında serbest paraşütlerle yamaçlardan koşarak kalkmalarıyla başlamış oldu. Zamanla paraşütlerin aerodinamik yapılarının gelişmesiyle birlikte performansları da arttı. Ve serbest paraşütlerden ayrılarak,  planör, delta kanat gibi amacı uçuş olan bir alet haline geldi.

 

Günümüzde pilotların da tecrübesine bağlı olarak, yamaç paraşütü ile kendi kendinize küçük tepelerden kalkılıp, yüzlerce metre yukarılara çıkılabilmekte ve saatlerce havada kalıp kilometrelerce uzaklara uçulabilmektedir.

Katlandığında bir sırt çantasına sığacak kadar küçülebilmesi ve ağırlığının da çok az olması bazı doğa severlerin ilgisini çekmiştir

Yamaç paraşütünde sağ ve sol olmak üzere iki fren bulunmaktadır ve bu sayede istediğimiz yere çok yumuşak iniş yapma imkanımız bulunmaktadır.Yani çoğu insanın düşündüğü gibi yamaç paraşütü rüzgar nereye eserse oraya değil,siz nereye isterseniz oraya gider.

Yamaç paraşütü eğitimi önce teorik eğitimle başlar. Teorik eğitimde; malzeme bilgisi, aerodinamik, uçuş tekniği, makro ve mikro meteoroloji anlatılan bazı konulardır.
Teorik eğitim sonrası öğrenciler yer eğitimine geçerler. Yer eğitiminin maksadı öğrencilere yerde paraşütle olan reflekslerinin gelişmesini sağlamak ve temel hareketleri öğrenmektir. Öğrencinin durumuna göre 1-3 gün arası sürer. Yer eğitimini bitiren öğrenci önce 30-40 metre yükseklikteki tepelerden 20-30 civarı başlangıç uçuşu gerçekleştirir. Bu uçuşlar çok kısa süreli olup öğrencinin tecrübesinin arttırılması ve hareketlerin (dönüşler, kalkış ve iniş vb.) öğretilmesi amaçlanır. Daha sonra gitgide yükselerek eğitim sürdürülür. Başlangıç eğitimi biten öğrenci artık yüksek irtifa eğitimine hazır hale gelir. Bu eğitim süreci öğrencinin becerisi ve hava koşullarına da bağlı olarak sürer. Başlangıç eğitimi tüm koşullar uygunsa ortalama 5-10 gün arası sürer. Yer eğitimi ve başlangıç eğitimi genelde biraz yorucu geçer. Fakat ayağınız yerden kesildiği ilk andan itibaren her şeyi unutur gökyüzünün ve uçmanın keyfini, özgürlüğün tadını çıkarırsınız. Üstelik bu özgürlükte size eşlik eden tek şey rüzgarın musiki gibi çağlamasıdır.

YAMAÇ PARAŞÜTÜ’NÜN KISIMLARI:

Kanat ( Kanopi ) : Yamaç Paraşütünde, havada süzülmeyi sağlayan kumaş kısım

Askı İpleri : Kanada bağlı olan ipler, kanadın yüzeyine dengeli bir şekilde dağılırlar. Ortalama 80-90 adet askı ipi vardır ve bunların her birinin taşıyabileceği yük 80-150 kg arasında değişmektedir.

Taşıyıcı Kolonlar : Askı ipleri bölümlere ayrılarak kolonlara bağlanır. Bu sayede iplerin zarar görmesi ve dolaşması önlenir. Aynı zamanda ipler bölümlerine göre ayrılmış olur. Modern kanatlar 3 ve 4 kolonlu olarak üretilirler.

Harnes ( Kuşam ) : Uçuş koltuğu. Üzerindeki karabinalar aracılığıyla kanada bağlanır. Harnesler vücudunuza göre ayarlanabilirler, yine de 3-4 bedenleri mevcuttur. Harneslerle arkanıza yaslanıp saatler süren uçuşlar yapabilmeniz için konforlu üretilmişlerdir. Bir harneste yedek paraşüt yeri, bagaj, yan cepler, telsiz cebi, sırt ve yan korumalar ile speed sistemi bulunur.

Cell (hücre): Kanadın zarlar aracılığıyla bölümlere ayrılmış kısımlarına denir. Zarların üzerindeki delikler sayesinde kanadın içindeki hava sürekli bir cell diğerlerine hareket ederek iç basıncı dengeler.

YAMAÇ PARAŞÜTÜ TERİMLERİ

Leading Edge (hücum kenarı-burun) : Kanadın ön kısmına denir.

Trailing Edge (firar kenarı-kuyruk) : Kanadın arka kısmına denir.

Flap : Kanadın yan uçlarındaki stabilizelerdir.

Rabit halka : Kolonlardaki ip demetlerini birleştiren çelikten kare ve üçgen halkalardır

Karabinalar : Kanadı kolonlardan harnese monte etmeye yarayan,farklı açma kapama sistemleri olan metal aksamlardır.

Ripstop : Kanadın kumaşının üretiminde kullanılan dokuma tekniğidir.Kumaşın üzerinde mm”lik kareler vardır ve her bir kare dikiş vazifesi görür.Bu kareler herhangi bir yırtılma durumunda,yırtığın büyümesini engeller.

Dacron : Kanatların yapıldığı kumaş türüdür.Özelliği hafif olması ve çabuk sert form alabilmesidir.

Double-stich : Kanatların üretiminde kullanılan dikiş sistemidir.Bir düz ve bir zig-zag dikiş yan ayanadır.Şoklarda dikişlerden biri atarsa diğer dikiş destek görevi görür.

Kordo Hattı : Kanadın kuyruk kısmından burun kısmına kadar olan mesafeye denir.

Aspect Ratio : Kanadın boyunun enine oranıdır.

Glide Ratio : Süzülme oranıdır.Orta seviye bir kanadın süzülme oranı ortalama 1/7’dir.Bu rüzgarsız havada 1000 metrelik bir tepeden havalanan yamaç paraşütünün düz uçarak 7 km. süzülebildiğini gösterir.

Sink Ratio : Kanadın çöküşünün m/sn. olarak ifade edilmesidir.

Hücum Açısı : Kanadın uçuş yönü ile kanat doğrultusu arasında kalan açıdır.Hücum açısı fren konumları arttırıldıkça artar,fren konumlarlı azaltıldıkça azalır.Hücum açısının düşük ya da yüksek olması uçuş performansını etkiler.

Durum Açısı : Kanat doğrultusu ile ufuk çizgisi arasındaki açıdır.

Süzülme Açısı : Uçuş yönü ile ufuk çizgisi arasındaki açıdır.Bu açı kanadın performansını belirler.

S Paterni : İniş manevrasıdır.

8 Paterni : Daha dar alanlarda kullanılabilen bir iniş manevrasıdır.

Termik : Dikine hareket eden; hava akımlarıdır.Yamaç paraşütçüleri yükselen hava akımlarını kullanarak binlerce metre yükselip, kilometrelerce uzağa giderler En uzun uçuş 337 km, pilot: Bojan Marcic, yer: Kuruman-G.Afrika.

Türbülans: Düzensiz,stabil olmayan hava akımlarına denir.Yamaç paraşütçüleri için tehlike oluşturur.

Rotar : Oluşumlar arkasında oluşan düzensiz hava hareketleridir.

Dust Devil : Soğuk hava ile karşılaşan termikleri oluşturduğu küçük hortumlardır.

Soaring : Yamaç paraşütçüleri, yamaçların rüzgara bakan taraflarının önünde oluşan kaldırıcı bandı kullanarak saatler süren uçuşlar yaparlar.Bu tür uçuşlara soaring uçuşu ya da yelken uçuşu denir.

PLF : 5 nokta taklası olarak da bilinir. Sert bir inişte ya da bir kaza durumunda şoku vücudun 5 ayrı noktasına dağıtmak amacıyla kullanılır.

Stall : Kanadın yüksek hücum açısına bağlı olarak,hava hızının düşmesi sonucu üzerindeki kaldırıcı kuvvetlerin ortadan kalkmasıdır. Stall sonucu;ileri gidiş durur ve hızlı bir irtifa kaybediş başlar.

Spin : Kanadın üç eksende koordinesiz dönüştür. Spin sırasında kanat üzerinde pilotun kontrolü kaybolur.

Spiral Dönüş : Bir çöküş manevrasıdır.Bir eksen etrafında koordineli 360 derecelik dönüşlerdir. Bu dönüşler sırasında pilot,merkezkaç kuvveti etkisiyle kanadın dışına itilir ve kanat dönüşleri hızlanıp,dalarak gerçekleştirir.Spiral dönüşlerde oluşan yüksek hız ve merkezkaç kuvveti etkisinden dolayı kanada binen yük artar.Bu dönüşler sırasında çöküş çok yüksektir.

Big Ears : Bir çöküş manevrasıdır. Kanat uç kısımlarından bilinçli olarak söndürülür.Söndürülen alan arttıkça taşıyıcı kısım azalır ve çöküş artar.

Wingover : Bir çöküş manevrasıdır,aynı zamanda akrobasi amaçlı da kullanılır.

B-line Stall : Bir çöküş manevrasıdır.Kanat B kolonları kullanılarak söndürülür;kanadın dış yüzeyi ikiye katlanır ve hızlı bir çöküş başlar,8-10 m/sn.

Asimetrik Kapanma : Kanadın tek tarafının kapanmasıdır.Müdahale edilmezse ya da yanlış müdahalelerde pilot için tehlikeli olabilir.

Windsock : Rüzgarın esiş yönünü anlamamıza yarayan hafif kumaştan yapılmış basit bir araçtır.Kalkış ve iniş bölgelerine dikilirler.Uzunca bir sopaya ya da boruya takılarak kullanılırlar.

Stremer : Rüzgarın esiş yönünü göstermesi için kullanılan bez ve kağıt parçalarına denir.

T Pano : iniş bölgesinde rüzgarın esiş yönünü belirtmek amacı ile kullanılır.

Speed Bar : Kanadın hızını arttırmak amacı ile kullanılır. İp ve makara sistemi ile harnese ve kanadın speed sistemine bağlıdır. Ayaklarla itilerek kullanılır.

Windmeter (anomometre) : Rüzgarın hızını ölçmeye yarayan alete ya da cihaza verilen ad.

Vario : Uçuş sırasında yükseliş ile çöküşü,sesli ve görüntülü olarak bildiren cihaza verilen ad. Vario’lar termiklerin kaldırıcılığının daha iyi anlaşılması ve merkezinin daha kolay bulunması amacı ile kullanılırlar.

Altimetre : Yüksekliği bildiren cihaza verilen ad.

GPS : Anında dünya üzerinde nerede olduğunuzu haber veren küçük üniteler.Uydular aracılığıyla pozisyonunuzu gösteren araçlardır.Aynı zamanda yerden ne kadar yüksekte olduğunuzu da haber verirler.

Şimdi sizi güzel bir yamaç paraşütü eğitimi anlatımıyla baş başa bırakıyoruz…

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here